در ابتدا لازم است با مفهوم نوسان پذیری آشنا شوید. نوسان پذیری در بازار مالی یک مفهوم کلیدی است چون نه تنها به معامله گر کمک میکند تا مدیریت بهتری در ریسک ها داشته باشد بلکه میتواند به عنوان یک فرصت طلایی سودآور هم باشد. در این مقاله به بررسی جامع نوسان پذیری و نحوه استفاده از آن در معاملات آپشن می پردازیم
📊 نوسان پذیری (Volatility)
تلاطم یا نوسان پذیری به تغییرات قیمتی یک دارایی مشخص در یک دوره زمانی خاص گفته میشود، بدون توجه به اینکه این تغییرات در حالت صعودی باشد یا نزولی
در واقع نوسان پذیری یک معیار ریسک است و نشان دهنده اندازه پایداری یا ناپایداری قیمت هاست. به عبارتی سهامی که تلاطم بالایی دارد ریسک بیشتری نسبت به سهامی که تلاطم پایینی دارد تحمیل میکند. و ریسک بیشتر می تواند سود بیشتری داشته باشد
نوسان پذیری بالای دارایی پایه یعنی در یک دوره زمانی معین سهام می تواند در یک محدوده بزرگتری نوسان کند و بالا و پایین برود بنابراین احتمال بیشتری وجود دارد که قرارداد مشتقه ان در بازه زمانی کوتاه تری از OTM به ITM تبدیل شود یا برعکس
همچنین نوسانات بالا فرصت های بیشتری برای نوسان گیری از قراردادها و جابه جایی بین قرارداد یا خروج از موقعیت ها جهت افزایش بازدهی استراتژی ها فراهم میکند. در مقابل سرمایه گذران بلند مدتی نوسانات کمتر را ترجیح می دهند
نوسانپذیری در بازارهای مالی از دو منظر قابل محاسبه و بررسی است
نوسانپذیری تاریخی (Historical Volatility - HV) که با تحلیل و بررسی دادههای گذشته محاسبه میشود
نوسانپذیری ضمنی (Implied Volatility - IV) نگاهی رو به آینده دارد و از قیمتهای فعلی اختیار معامله در بازار استخراج میشود
🕒 تلاطم تاریخی (Historical Volatility)
HV به بررسی نوسانات سهم پایه ، با اندازه گیری تغییرات قیمت در دوره های گذشته می پردازد و بیان کننده این مطلب است که سهم در حال حاضر چقدر از میانگین خود فاصله دارد (نشان دهنده میزان ناپایداری قیمت هاست)
HV بررسی می کند که قیمت سهام در گذشته با چه سرعتی افزایش و یا کاهش یافته و بینشی نسبت به روند و جهت روند ارائه نمی دهد
برای روشن شدن مطلب اتومبیلی را در نظر بگیرید که با سرعت ثابت 50 کیلومتر در ساعت در حال حرکت است ( نرخ تغییر در ساعت) بنابراین برای بازه یک سال با حفظ سرعت کاملا قابل پیش بینی است که می تواند 438000 کیلومتر (50*24*365) سفر کند. اما این عدد نمیتواند در مورد مسیری که حرکت کرده چیزی به ما بگوید یا اینکه به جلو رفته یا عقب همچنین در طول مسیر در مواقعی با سرعت کمتر یا بیشتر از 50 در حال حرکت بوده(انحراف از میانگین) پس نمی توان با قطعیت گفت از جایی که شروع به حرکت کرده 438000 کیلومتر طی شده با توجه با انحراف از سرعت ثابتی که برای ان تعیین شده بود ممکن است کمتر یا بیشتر باشد
با مقایسه درصد تغییرات در بازههای زمانی طولانیتر، سرمایهگذاران میتوانند بینشهایی در مورد ارزشهای نسبی برای بازههای زمانی مورد نظر معاملات اختیارات خود به دست آورند
معامله گران معتقدن قیمت ها در طول زمان در اطراف سطح نوسان متوسط تاریخی خود نوسان میکند. بنابراین، اگر یک دوره افزایش نوسان وجود دارد، باید فروکش کند. یا اگر یک دوره کاهش نوسان وجود دارد، باید متلاطمتر شود تا به سطح نرمال خود برسد
نحوه محاسبه :
استفاده از انحراف معیار رایج ترین، راه برای محاسبه نوسانات تاریخی است
بسته به مدت زمان مدنظر معاملهگر، نوسانات تاریخی را می توان در بازه یکماهه تا یکساله روزهای معاملاتی گذشته اندازه گیری کرد
- محاسبه بازده لگاریتمی : درصد اختلاف قیمت بسته شدن هر روز معاملاتی و روز قبل را با تابع لگاریتمی محاسبه کنید
- حذف داده های پرت : ناشی از گپ ها یا افزایش سرمایه یا تقسیم سود از محاسبات(چون تکرارشونده نیستند)
- محاسبه انحراف معیار : در باره زمانی مدنظر ، به کمک داده های روزانه تاریخی میزان پخش شدن داده ها از میانگین محاسبه میشود
- تبدیل به سالانه : انحراف معیار مرحله قبل را در جذر روزهای معاملاتی سالیانه ضرب نمایید
جزییات بیشتر محاسبات را در این ویدیو مشاهده نمایید
🔮 تلاطم ضمنی (Implied Volatility)
IV، همانطور که از نامش پیداست، از عرضه و تقاضا استفاده میکند و نشان دهنده نوسانات مورد انتظار یک سهام یا شاخص در یک بازه زمانی خاص است
به عبارت دیگر نوسان ضمنی نمایانگر ذهن فعالان بازار است وقتی نوسان ضمنی یک نماد بسیار بالاست یعنی معامله گران برای سهم پایه یک حرکت بزرگ را انتظار دارند
تلاطم ضمنی معیاری آیندهنگر است که توسط معاملهگران آپشن برای محاسبه احتمال استفاده می شود و تحت عنوان نوسانات پیش بینی شده نیز شناخته می شود.پس تلاطم ضمنی احتمال بیثباتی بازار در آینده را با استفاده از قیمت یک آپشن (پرمیوم) در بازه زمانی خاص نشان میدهد
یکی از نکات مهمی که باید به آن توجه کرد این است که به پیش بینی چگونگی حرکت بازار در آینده نمی پردازد
تلاطم ضمنی برخلاف تلاطم تاریخی پیش بینی میکند که چقدر احتمال دارد قیمت در آینده نوسان داشته باشد. اگر نوسان ضمنی بالا باشد بازار انتظار نوسانات بیشتری را دارد
پرمیوم اختیار معامله مستقیماً با انتظارات معامله گران مرتبط است، هنگامی که تقاضا یا عرضه اضافی مشهود است، قیمت افزایش مییابد و در دورههای تعادل کاهش مییابد. سطح عرضه و تقاضا، که معیارهای نوسان ضمنی را هدایت میکند، میتواند تحت تأثیر عوامل مختلفی از رویدادهای بازار تا اخبار مرتبط و مستقیم با یک شرکت قرار بگیرد
نحوه محاسبه نوسان پذیری ضمنی IV
با استفاده از مدل قیمتگذاری بلک شولز،بر اساس قیمت بازار با ماشینحساب اختیار معامله، محاسبه میشود
💡چگونه از اختلاف تلاطم ضمنی IV و تلاطم تاریخی HV میتوان بهره برد؟
معاملهگران اختیار معامله به دنبال انحراف از حالت تعادل هستند تا از پرمیومهای بیشتر از ارزش یا کمتر از ارزش برآورد شده، بهره ببرند
در صورتی که تلاطم ضمنی بالاتر از تلاطم تاریخی باشد:
در چنین وضعیتی پرمیوم های آپشن معمولا بیشتر از مقدار واقعی شان ارزش گذاری میشود ، این حالت اغلب به دلیل انتظارات بیش از حد بازار از نوسانات زیاد در آینده میباشد و فرصتی برای فروشندگان است. فروشندگان میتوانند از این پرمیوم های بالاتر بهره مند شوند و آپشن ها را به قیمت بالاتر بفروشند این در زمانی موثر است که معتقدند نوسان به سطح معمولی خود باز خواهد گشت و قیمت ها پایین میاید و این نوعی استراتژی برای آنها محسوب میشود
در صورتی که تلاطم ضمنی کمتر ار تلاطم تاریخی باشد:
در این وضعیت پرمیوم ها ممکن است ارزش واقعی شان کمتر باشد ، خریداران از این فرصت استفاده میکنند تا آپشن هایی را بخرند که به نظرشان زیرقیمت هستند . با خرید آپشن های زیرقیمت معامله گران امید دارند که نوسان به بالاتر از سطح میانگین یا تاریخی برگردد که این میتواند منجر به افزایش ارزش این آپشن ها و سودآوری برای آنها شوند. در واقع این نوعی استراتژی برای خریداران است
نوسان تاریخی به عنوان خط پایه عمل میکند، در حالی که نوسان ضمنی، مقادیر نسبی پرمیومها را تعریف میکند. هنگامی که این دو معیار مقادیر مشابهی را نشان می دهند، پرمیومهای اختیار معامله عموماً بر اساس هنجارهای تاریخی به طور منصفانه ارزش گذاری می شوند