وجه تضمین در قراردادهای آپشن چیست

تعریف وجه تضمین در قراردادهای  اختیار معامله

وجه تضمین در قراردادهای آپشن یک مفهوم مهم در دنیای معاملات مالی است. و مقدار مشخصی از سرمایه است که معامله‌گر باید در حساب خود نگه دارد تا ریسک‌های مربوط به موقعیت خود در قراردادهای آپشن را پوشش دهد. به عبارت دیگر، وجه تضمین یک نوع اطمینان مالی است که  کارگزاران از معامله‌گران می‌خواهند تا از توانایی آنها برای انجام تعهداتشان مطمئن شود

اهمیت وجه تضمین در کاهش ریسک نکول بسیار زیاد است. نکول زمانی اتفاق می‌افتد که یکی از طرفین قرارداد نتواند به تعهدات خود عمل کند. با وجود تضمین، این ریسک به حداقل می‌رسد، زیرا در صورت عدم توانایی معامله‌گر در انجام تعهداتش،  کارگزار می‌تواند از این وجه برای جبران خسارات استفاده کند

در بازارهای مالی پیشرفته، مکانیسم وجه تضمین به شکل پیچیده‌تری اجرا می‌شود. در این بازارها، ارزش کل پرتفوی سرمایه‌گذاری شخص، شامل سهام و اوراق درآمد ثابت، با استفاده از روش‌های محاسباتی دقیق ارزیابی می‌شود. بر اساس این ارزیابی، به معامله‌گر اجازه داده می‌شود تا موقعیت فروش در قراردادهای آپشن بگیرد. این روش انعطاف‌پذیری بیشتری به معامله‌گران می‌دهد و امکان استفاده بهینه از دارایی‌های موجود را فراهم می‌کند

اما در بورس ایران، رویکرد متفاوتی اتخاذ شده است. به جای ارزیابی کل پرتفوی، زمانی که معامله‌گر قصد گرفتن موقعیت فروش در قراردادهای آپشن را دارد، مقدار مشخصی وجه نقد به عنوان وجه تضمین از حساب او بلوکه می‌شود. این وجه تا زمانی که معامله‌گر موقعیت باز فروش خود را حفظ کرده است، بلوکه باقی می‌ماند. این روش اگرچه ممکن است انعطاف‌پذیری کمتری داشته باشد، اما اطمینان بیشتری را برای  کارگزار فراهم می‌کند

هدف اصلی از این مکانیسم، تضمین ایفای تعهدات توسط معامله‌گر است. با داشتن این وجه تضمین،  کارگزار می‌تواند با اطمینان بیشتری عمل کند، زیرا می‌داند که در صورت بروز مشکل، منابعی برای جبران خسارات وجود دارد. این امر به نوبه خود به افزایش اعتماد در بازار  کمک می‌کند

در نهایت، وجه تضمین در قراردادهای آپشن یک ابزار مدیریت ریسک ضروری است که به حفظ ثبات و اعتماد در بازارهای مالی کمک می‌کند. این مکانیسم، ضمن حفاظت از منافع همه طرفین درگیر در معاملات، به رشد و توسعه بازارهای مالی نیز کمک می‌کند

انواع وجه تضمین

وجه تضمین اولیه و نحوه محاسبه آن

نکته : فروشنده اختیار خرید در صورت داشتن سهم پایه می تواند درخواست فریز یا بلوکه کردن سهم پایه را بدهد در این صورت کارگزاری با مسدود کردن حق فروش سهم پایه تمام وجه تضمین لازم جهت موقعیت فروش اختیار خرید ( حتی پرمیوم دریافتی ) را آزاد می کند

همچنین امکان وثیقه ی قرارداد خرید اختیار خرید در اجرای استراتژی اسپرد وجود دارد.در این صورت با وثیقه قراردادن موقعیت خرید وجه تضمین بلوکه شده برای موقعیت فروش ازاد می شود به شرطی که قرارداد خرید اختیار خرید دارای اعمال پایینتری نسبت به قرارداد فروش اختیار خرید داشته باشد و هر دو قرارداد دارای سر رسید یکسان باشند

بررسی وضعیت حساب مشتقه

با توجه به میزان موجودی حساب عملیاتی نسبت به وجه تضمین اولیه ، وضعیت حساب سه حالت می تواند داشته باشد

وضعیت عادی (Normal): در صورتی که دارنده موقعیت باز فروش، در پایان روز، به اندازه مبلغ وجه تضمین لازم در حساب خود داشته باشد، وضعیت حساب مشتقه او عادی نمایش داده می‌شود

وضعیت در خطر (At Risk): در صورتی که موجودی کمتر از وجه تضمین لازم و مساوی یا بیشتر از حداقل وجه تضمین باشد، وضعیت حساب مشتقه او در خطر نمایش داده می‌شود

وضعیت اخطار وجه تضمین (Margin Call): در صورتی که موجودی حساب کمتر از حداقل وجه تضمین باشد اخطاریه‌ای به منظور افزایش وجه تضمین مشتری تا سطح وجه تضمین لازم از طرف کارگزار برای مشتری ارسال می‎شود‎ تا مقدار وجه تضمین جبرانی را به حساب واریز کند

در این حالت مشتری به اصطلاح کال مارجین می شود و از سوی کارگزار با وی تماس گرفته شده و مهلتی جهت خروج از این وضعیت داده می شود

بنابراین یکی از راه های زیر یا ترکیبی از دو راه پیش روی شخص است

الف . مانده حساب خود را افزایش دهد

ب . تعدادی و یا تمام موقعیت های باز فروش خود را ببندد

نکته : چنانچه طی مهلت اعلامی شخص اقدامی جهت خروج از وضعیت کال مارجین نکند طبق قانون کارگزار مجاز است به جای مشتری اقدام به درج سفارش جهت بستن موقعیت ها (حتی با قیمت های بالا و در ضرر) کند

نکته : جهت خروج از وضعیت کال مارجین افزایش موجودی به اندازه حداقل وجه تضمین یا رساندن به وضعیت at risk کفایت نمی کند و باید به وضعیت نرمال برسد

لازم به ذکر است که در وبسایت آپشن باز در قسمت زنجیره قراردادها ، برای هر قرارداد مقدار وجه تضمین اولیه و حداقل وجه تضمین محاسبه و مطابق تصویر زیر نمایش داده می‌شوند