نقطه سر به سر ( Break-even Point) یکی از مفاهیم کلیدی در معاملات آپشن (اختیار معامله) است که به معاملهگران کمک میکند بفهمند دارایی پایه باید در چه سطح قیمتی قرار بگیرد تا بتوانند هزینههای مربوط به خرید یا فروش قرارداد آپشن را جبران کنند و به سوددهی برسند. این مفهوم نه تنها برای تصمیمگیریهای مربوط به ورود یا خروج از معامله اهمیت دارد، بلکه نقش حیاتی در مدیریت ریسک و برنامهریزی استراتژیهای معاملاتی ایفا میکند
به بیان دیگر نقطهایست که در آن میزان هزینهها با میزان درآمدها برابر میشود و در این نقطه شخص نه سود و نه زیان کرده است. در ادامه نحوه محاسبه نقطه سر به سر برای چهار موقعیت گیری اصلی در قراردادهای آپشن همراه با مثال توضیح داده شده است
سر به سری موقعیت خرید قرارداد اختیار خرید( خرید call)
نحوه محاسبه: (قیمت اعمال قرارداد + قیمت پرمیوم معامله شده)
مثال عملی
- قیمت فعلی سهم در بازار: 250 تومان
- قیمت اعمال قرارداد اختیار خرید: 200 تومان
- حق بیمه (پرمیوم) پرداختی: 60 تومان
فرض کنید سهمی در حال حاضر در بازار نقدی به قیمت 250 تومان در حال معامله است، یکی از قراردادهای اختیار خریدی که روی این اسم تعریف شده است قیمت اعمال 200 تومان دارد (به این معنی که با داشتن این قرارداد اختیار خریدن سهم در آن قیمت را خواهید داشت). اگر برای داشتن این قرارداد وجه پرمیوم 60 تومان پرداخت کنید،
مطابق تعریف، نقطه سر به سر شما:
قیمت اعمال (200 تومان) + قیمت پرمیوم (60 تومان) = 260 تومان خواهد بود
تحلیل سناریو ها در اعمال
اگر قیمت سهم = 260 تومان (نقطه سر به سر)
با اعمال قرارداد، هر سهم برای شما 260 تومان تمام میشود. با فروش سهام در بازار نقدی به همین قیمت، نه سود ایجاد میکند و نه زیان.(بابت هر سهم 200 تومان پرداخت میکنید و از قبل هم 60 تومان بابت پرمیوم پرداخت کردهاید، مجموعا 260 تومان)
اگر قیمت سهم < 260 تومان
اعمال قرارداد منجر به زیان میشود. هزینه تمام شده هر سهم (260 تومان) ولی در بازار نقدی قیمت آن کمتر از این مقدار است
اگر قیمت سهم > 260 تومان
اعمال قرارداد سودآور خواهد بود. تفاوت بین قیمت بازار و 260 تومان، سود شما را تشکیل میدهد
مثال عملی
- قیمت فعلی سهم در بازار: 250 تومان
- قیمت اعمال قرارداد اختیار خرید: 200 تومان
- حق بیمه (پرمیوم) پرداختی: 60 تومان
تحلیل سناریو ها
قیمت سهم = 260 تومان (نقطه سر به سر)
اگر خریدار اختیار، قرارداد را اعمال کند اختیار دارد که هر سهم را از شما به قیمت 200 تومان بخرد و شما متعهد هستید که به آن قیمت به او بفروشید. شما هر سهم را به قیمت 260 تومان از بازار نقدی میخرید و به قیمت 200 تومان در اختیار او میگذارید یعنی روی هر سهم 60 تومان زیان میکنید، اما از آنجایی که پیش از این 60 تومان بابت وجه پرمیوم دریافت کرده بودید، زیان 60 تومانیتان جبران میشود و مقدار هزینهها و درآمدتان سر به سر شده است
در نتیجه نه سود و نه زیان می کنید
قیمت سهم > 260 تومان
شما وارد زیان میشوید. زیرا مجبور خواهید بود هر سهم را به قیمت بیشتری از بازار نقدی بخرید و با همان قیمت 200 تومان به طرف مقابل بدهید، در این صورت 60 تومان پرمیوم دریافتیتان امکان پوشش زیان وارد شده را ندارد. مثلا اگر قیمت سهم 280 تومان باشد:
زیان = (280 - 200) - 60 = 20 تومان
قیمت سهم < 260 تومان
شما سود میکنید.برای مثال اگر قیمت سهم پایه در بازار نقدی در موعد سررسید 210 تومان باشد و طرف مقابل قرارداد را اعمال کند، شما هر سهم را از بازار نقدی 210 تومان میخرید و مطابق قرارداد او هر کدام را 200 تومان از شما میخرد یعنی بابت هر سهم 10 تومان زیان میکنید ولی از آنجایی که پیش از این با فروش اختیار خرید به او بابت هر سهم 60 تومان پرمیوم دریافت کردهاید این 10 تومان زیان پوشش داده شده و 50 تومان سود خالص برای شما باقی میماند. البته سود نهایی شما محدود است و نهایتا میتواند به اندازه پرمیوم دریافتی (60 تومان) باشد
سود = 60 - (210 - 200) = 50 تومان

نکته : مطلبی که تحت عنوان قاعده کلی برای اعمال اختیارخریدها در منابع بیان میشود این است که تا زمانی که قیمت سهم بالای قیمت اعمال است (حتی یک ریال) برای کاهش ضرر از جانب پرمیوم ان را اعمال کنید اما لازم است این نکته یاداوری شود که در اعمال اختیارها باید شرایط بازار را مد نظر قرارداد. در جدول فوق به مورد سوم دقت کنید در صورت اعمال خریدار 15 تومان متضرر می شود و اگر اعمال نکند 20 تومان (کل پرمیوم پرداختی) ضرر می کند
حال تصور کنید در شرایط نزولی بازار یا سهم قرار دارید بعد از اعمال و نشستن سهم به پرتفو ممکن است با افت بیشتر قیمت سهم یا حتی با شرایط صف فروش مواجه شوید و نتوانید در قیمت مورد نظر خود سهم را به فروش برسانید و در قیمت های پایین تر مجبور به فروش شوید که طبیعتا به ضرر شما افزوده خواهد شد
سر به سری موقعیت خرید قرارداد اختیار فروش ( خرید put)
نحوه محاسبه: قیمت اعمال قرارداد - قیمت پرمیوم معامله شده
مثال
- قیمت فعلی سهم در بازار: 250 تومان
- قیمت اعمال قرارداد: 300 تومان
- قیمت پرمیوم: 60 تومان
تحلیل سناریوها
- قیمت سهم = 240 تومان (نقطه سر به سر): نه سود، نه زیان
- قیمت سهم < 240 تومان: سودآور
- قیمت سهم > 240 تومان: زیانده
سربه سری موقعیت فروش قرارداد اختیار فروش ( فروش put)
نحوه محاسبه: قیمت اعمال قرارداد - قیمت پرمیوم معامله شده
مثال
قیمت فعلی سهم در بازار: 250 تومان
قیمت اعمال قرارداد: 300 تومان
قیمت پرمیوم دریافتی: 60 تومان
در این صورت مطابق تعریف، نقطه سر به سر شما:
قیمت اعمال (300 تومان) - قیمت پرمیوم (60 تومان) = 240 تومان خواهد بود.
تحلیل سناریوها
- قیمت سهم = 240 تومان (نقطه سر به سر): نه سود، نه زیان
- قیمت سهم < 240 تومان: زیانده
- قیمت سهم > 240 تومان: سودآور (حداکثر سود برابر با پرمیوم دریافتی)
1. فرض کنید قیمت سهم پایه در بازار نقدی هنگام موعد سررسید 240 تومان باشد، اگر دارنده قرارداد در طرف مقابل قرارداد را اعمال کند، اختیار دارد که هر سهم را به شما به قیمت 300 تومان بفروشد و شما متعهد هستید که به آن قیمت از او بخرید. شما هر سهم را از او به قیمت 300 تومان میخرید ولی هر سهم را در بازار نقدی باید به قیمت 240 تومان بفروشید. یعنی روی هر سهم 60 تومان زیان میکنید، اما از آنجایی که پیش از این 60 تومان بابت وجه پرمیوم دریافت کرده بودید، زیان 60 تومانیتان جبران میشود و مقدار هزینهها و درآمدتان سر به سر شده است پس در صورتی که قیمت سهم پایه در موعد سررسید در نقطه 240 باشد نه سود کرده و نه زیان
2. اگر قیمت سهم پایه در بازار نقدی در موعد سررسید کمتر از این نقطه باشد، زیان خواهید کردهاید. برای مثال اگر قیمت سهم پایه در بازار نقدی در موعد سررسید 210 تومان باشد و طرف مقابل قرارداد را اعمال کند، اختیار دارد هر سهم را به قیمت 300 تومان به شما بفروشید و شما میتوانید آن را در بازار نقدی به قیمت 210 بفروشید یعنی روی هر سهم 90 تومان زیان کنید. در این صورت 60 تومان پرمیوم دریافتیتان امکان پوشش زیان وارد شده را ندارد
3. اگر قیمت سهم پایه در بازار نقدی در موعد سررسید از این نقطه بیشتر باشد، شخص شما وارد سود خواهید شد. برای مثال اگر قیمت سهم پایه در موعد سررسید در بازار نقدی 290 تومان باشد و طرف مقابل قرارداد را اعمال کند، اختیار دارد هر سهم را به قیمت 300 تومان به شما بفروشد و شما میتوانید آن را در بازار نقدی به قیمت 290 تومان بفروشید یعنی روی هر کدام 10 تومان زیان کنید ولی از طرفی چون پیش از این 60 تومان پرمیوم بابت فروش قرارداد به دست آورده بودید زیان 10 تومانیتان پوشش داده شده و مجموعا 50 تومان روی هر سهم سود میکنید. البته در نهایت مقدار سود بالقوه شما محدود و برابر مقدار پرمیوم دریافتیتان است

عوامل مؤثر بر نقطه سر به سر
محاسبه نقطه سر به سر با توجه به شرایط مختلف بازار و پارامترهای قراردادی میتواند تحت تأثیر عوامل زیر قرار بگیرد:
نوسانات بازار: میتواند تأثیر قابل توجهی بر میزان پرمیوم و در نتیجه بر نقطه سر به سر داشته باشد. افزایش نوسانات معمولاً باعث افزایش پرمیوم میشود که به نوبه خود نقطه سر به سر را تغییر میدهد
مدت زمان باقیمانده تا سررسید: مدت زمان تا سررسید قرارداد آپشن نیز بر پرمیوم و نقطه سر به سر تأثیر دارد. هر چه زمان بیشتری تا سررسید باقیمانده باشد، احتمال تغییر قیمت دارایی بیشتر است که باعث افزایش پرمیوم و بالاتر رفتن نقطه سر به سر میشود
قیمت دارایی پایه: تغییرات قیمت دارایی پایه مستقیماً بر سودآوری و فاصله معاملهگر از نقطه سر به سر تأثیر میگذارد. معاملهگران با تحلیل حرکت احتمالی قیمتها سعی میکنند پیشبینی کنند که آیا قیمت دارایی به نقطه سر به سر نزدیک خواهد شد یا خیر
اهمیت محاسبه نقطه سر به سر در معاملات آپشن
در دنیای پرتلاطم معاملات مالی، محاسبه نقطه سر به سر در معاملات آپشن همانند قطبنمایی است که مسیر سود و زیان را به معاملهگران نشان میدهد. این نقطه ، مرز بین سود و زیان را مشخص میکند و به شما امکان میدهد تا با دیدی روشنتر، استراتژی معاملاتی خود را طراحی کنید
تصور کنید که شما یک خلبان هستید و نقطه سر به سر، ارتفاع امن پرواز شماست. پرواز زیر این ارتفاع میتواند خطرناک باشد (زیان)، در حالی که پرواز بالاتر از آن، شما را به آسمان سود میرساند. با درک صحیح این نقطه کلیدی، شما میتوانید ریسکهای خود را بهتر مدیریت کرده و فرصتهای سودآوری را با دقت بیشتری شناسایی کنید
در وبسایت آپشنباز، ما این محاسبات پیچیده را برای شما آسان کردهایم. با نمایش خودکار نقطه سر به سر برای هر قرارداد ، به شما کمک میکنیم تا با اطمینان بیشتری تصمیمگیری کنید. این ابزار قدرتمند، مانند یک مشاور مالی هوشمند عمل میکند که همواره در کنار شماست تا در مسیر موفقیت گام بردارید
در وبسایت آپشنباز نقطه سر به سر بصورت خودکار برای هر قرارداد در زنجیره قراردادها محاسبه و نمایش داده میشود

در دیده بان سایت نیز می توانید سر به سری قراردادها را مشاهده کنید
لازم به ذکر است که می توان با تغییر مبنای محاسبه، سر به سری را براساس موارد دلخواه ( قیمت عرضه ، تقاضا ، اخرین قیمت یا پایانی ) مشاهده کرد
