زمینه تاریخی و تاثیر تعرفهها:
در چارچوب سیاستهای حمایتی قانون توسعه تجارت ۱۹۶۲، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، تعرفههای سنگینی بر واردات محصولات مسی اعمال کرده است. در حالی که تعرفه ۵۰% بر محصولات نیمهساخته مسی از اوت ۲۰۲۵ اجرایی شده، کاتدهای مس تصفیهشده تاکنون از این تعرفه معاف ماندهاند. اما مهلت بررسی نهایی این معافیتها به نقطه حساس خود رسیده است.
۳۰ ژوئن ۲۰۲۶، مهلت ارائه گزارش وزارت بازرگانی به رئیسجمهور است، نه موعد نهایی خود تصمیم. وزیر بازرگانی موظف است تا این تاریخ ارزیابی بهروز شدهای از بازار داخلی مس، شامل ظرفیت ذوب و پالایش، به رئیسجمهور ارائه دهد. این گزارش تعیین خواهد کرد که آیا رئیسجمهور به سمت اعمال تعرفه پلکانی بر مس تصفیهشده حرکت خواهد کرد؟
تعرفهای که احتمالا از ۱۵% برای ژانویه ۲۰۲۷ آغاز و به ۳۰% از ژانویه ۲۰۲۸ افزایش مییابد.
واکنش بازار و موجودی انبارها:
نااطمینانی تعرفهای، شکاف قیمتی (premium) میان COMEX و LME را به سطوح قابلتوجهی رسانده است. بر اساس دادههای فعلی، شکاف COMEX-LME حدود ۴۰۰ دلار در هر تن است و برخی گزارشها از شکاف ۳۰۰ دلاری نیز حکایت دارند. قیمت هر پوند مس در COMEX در اوایل ژوئن حدود ۶.۴۰ دلار بوده است. این شکاف نشان میدهد بازار ریسک قابلتوجهی را برای اعمال تعرفه بر مس تصفیهشده قیمتگذاری کرده است. تحلیلگران ING بر این باورند که در صورت اعمال تعرفه پلکانی ۱۵% از ژانویه ۲۰۲۷، احتمالا شکاف COMEX-LME افزایش خواهد یافت.
سیاست تعرفهای منجر به هجوم گسترده مس به انبارهای آمریکا شده است. آمارها نشان میدهد:
مجموع موجودی مس در COMEX تا اواسط ژوئن به حدود ۵۹۰,۰۴۴ تن رسیده است.
کل موجودی آشکار جهانی از مرز ۱ میلیون تن عبور کرده - رقمی که برای اولین بار در دو دهه اخیر ثبت شده.
کل موجودی مس در آمریکا (با تقریبی از موجودیهای گزارشنشده) به ۸۰۰ هزار تن نزدیک میشود.
موجودی انبار LME نیز در همین بازه به حدود ۳۶۴,۱۰۰ تن کاهش یافته است.
سناریوهای محتمل:
بر اساس تحلیلهای موجود، سه سناریوی اصلی پیشروست:
سناریوی اول:
اعمال تعرفه پلکانی: رئیسجمهور بر اساس گزارش وزارت بازرگانی، تعرفهای پلکانی از ۱۵% (ژانویه ۲۰۲۷) به ۳۰% (ژانویه ۲۰۲۸) اعمال میکند. این سناریو شکاف COMEX-LME را افزایش میدهد، قیمتهای جهانی را تحت فشار قرار میدهد و جریانهای تجاری را به سمت بازارهای آسیایی منحرف میکند.
سناریوی دوم:
تداوم معافیت: دولت تصمیم میگیرد معافیت فعلی کاتدهای مس را تمدید کند. این تصمیم شکاف قیمتی را کاهش میدهد و حجم عظیم مس انبارشده در آمریکا را به بازارهای جهانی بازمیگرداند.
سناریوی سوم:
بهتعویقافتادن: دولت تصمیمگیری نهایی را موکول میکند و نااطمینانی در بازار ادامه مییابد.
ابعاد اقتصادی و ژئوپلیتیکی:
مس به عنوان فلز حیاتی در انتقال انرژی، خودروهای الکتریکی، زیرساختهای دیجیتال و صنایع دفاعی، نقشی محوری دارد. بر اساس دادههای EIA و WBMS:
مصرف سالانه مس تصفیهشده در آمریکا حدود ۱.۶ میلیون تن است.
تولید داخلی حدود ۹۰۰ هزار تن در سال است و کسری ساختاری سالانه حدود ۸۵۰ هزار تن وجود دارد.
واردات کل مس آمریکا در سال ۲۰۲۵ حدود ۱.۴ میلیون تن بوده - رقمی که ۷۳۰ هزار تن افزایش نسبت به سال قبل را نشان میدهد.
برآوردها نشان میدهد بازار جهانی مس در سال ۲۰۲۶ با کسری حدود ۳۵ هزار تنی مواجه خواهد شد.
تاثیر بر سرمایهگذاران ایرانی:
تصمیم ترامپ در مورد تعرفه مس از چند جهت بر بازار ایران تاثیر میگذارد:
تاثیر بر قیمت جهانی مس:
اعمال تعرفه بر کاتد مس میتواند قیمتهای جهانی را افزایش دهد که به نفع تولیدکنندگان داخلی و دارندگان موقعیتهای بلندمدت است، در حالی که صنایع پاییندست (کابلسازی و الکترونیک) با فشار هزینهای مواجه میشوند.
نقش نرخ ارز:
قیمت جهانی مس به دلار است و نوسان نرخ ارز و انتظارات تورمی در ایران میتواند اثر قیمت جهانی را تشدید کند. سرمایهگذاران باید همبستگی قیمت مس با نرخ ارز را در تحلیلهای خود لحاظ کنند.
فرصتهای سرمایهگذاری:
ابزارهای مالی مبتنی بر مس در ایران مانند گواهی سپرده کالایی و صندوقهای سرمایهگذاری بخشی، امکان مشارکت غیرمستقیم در نوسانات قیمت جهانی مس را بدون نیاز به مالکیت فیزیکی فراهم میکنند.
توصیهها:
بازار مس در دوراهی قرار دارد؛
تقاضای بلندمدت قوی ناشی از گذار انرژی سبز و فناوریهای نوظهور، پتانسیل رشد ساختاری را حفظ کرده، اما نوسانات تعرفهای کوتاهمدت بر آن سایه افکنده است.
سرمایهگذاران ریسکپذیر: در صورت کاهش قیمت به دلیل تعویق تعرفه، موقعیتهای خرید را مدنظر قرار دهند.
سرمایهگذاران محافظهکار: تا شفافیت بیشتر در اوایل ژوئیه صبر کنند.
تنوعبخشی در سبد داراییهای کالایی و رصد مستمر اخبار واشنگتن ضروری است.
آخرین گلوله یا آتشبس؟
تصمیم روزهای آینده ترامپ نه تنها بر «طلای سرخ» بلکه بر زنجیره تامین جهانی صنایع وابسته تاثیر خواهد گذاشت. با نزدیک شدن به مهلت ۳۰ ژوئن، فعالان بازار باید با نگاهی واقعبینانه و مبتنی بر داده، خود را برای تحولات پیشرو آماده سازند. نااطمینانی تعرفهای اگرچه ریسکهایی ایجاد میکند، اما برای سرمایهگذاران آگاه، فرصتهای سودآوری نیز به همراه دارد.
این تحلیل بر پایه گزارشهای رسمی، دادههای بازار و منابع معتبر در تاریخ 1405/04/04 تدوین شده و صرفا جنبه اطلاعرسانی دارد. برای تصمیمگیریهای سرمایهگذاری، مشورت با متخصصان مالی توصیه میشود.